Najbliższe Imprezy

Archiwum

Strój Męski

Multithumb found errors on this page:

There was a problem loading image 'images/stories/inne/strj kopia.jpg'
There was a problem loading image 'images/stories/inne/strj kopia.jpg'

 Strój mieszkańców Górnej Orawy w XVIII wieku składał się z koszuli szytej z lnianego płótna samodziałowego, spodni i kamizelki, czyli prucnika. Był to typowy strój pasterski. Najstarsze koszule o formie “poncha podłużnego” były krótkie, sięgające do pasa. Nowsze już są dłuższe, wpuszczane do spodni, zaopatrzone w kołnierz i zdobione na przodach, kołnierzu i oszewkach rękawa drobnym haftem. Są to koszule o skomplikowanym kroju typu przyramkowego. Spodnie szyto najpierw z sukna domowej roboty, a następnie z wysokogatunkowego, fabrycznego, tak zwanego bystrzyckiego, bo wyrabianego w Bystrzycy na Słowacji. Krój portek był podobny jak na Podhalu i zwężał się ku dołowi, gdzie nogawice rozcinano dla łatwiejszego ubierania. Z przodu portki te miały dwa przypory przykryte klapami zwanymi zawrotami lub zakładkami. Zdobienie portek było różne w zależności, kto z jakiej miejscowości pochodził. Parzenice orawskie – odwzorowane z mundurów wojska węgierskiego – w formie pętlicowych ozdób naszywane były z czarnej wełnianej taśmy. Każda ze wsi, a nawet przysiółków, tworzy sobie różne kształty tych parzenic – np. W Lipnicy Wielkiej wyszywano małe, czerwone aplikacje w kształcie kółek. Na spodnie zapinano szeroki pas, trzy – lub czteroklamrowy, zdobiony tłoczonym ornamentem geometrycznym.  Noszono również wąskie pasy kawalerskie, którymi obwiązywano się tak, ażeby zwisały swobodnie. Skóra stała się ważnym elementem stroju (pasy, kierpce, odświętna uprzęź dla koni itp.) Skórę dodatkowo zdobiono metalowymi ćwiekami czy klamrami i zdobiono tłoczonymi ornamentami.

 

Prucniki niegdyś były proste w kroju, niewycięte, o prostych szwach bocznych. Sporządzano je z wysokogatunkowego sukna czarnego, fabrycznego, produkowanego w Bystrzycy. Krój kamizelki składał się z trzech płatów – z pleców i dwu przodów. Zapinano je dużymi, stożkowymi, czasem srebrnymi guzikami. Później zaczęto nosić kamizelki o odmiennym kroju, które sięgały tylko do talii. Były krótsze, wykończone u góry klapami, zapinane nie pośrodku, lecz z boku. Na drugi przód także naszywano guziki, uzyskując ich drugi rząd: jeden służył do zapinania, a drugi pełnił rolę zdobniczą.

Na Orawie powszechnym obuwiem były kierpce, zawiązywane rzemieniami nazywanymi nowłokami. Robiono je z kawałka skóry świńskiej, gdyż ta nie przemakała tak łatwo jak skóra cielęca.

Na głowach noszono kapelusze, w zależności od mody z dużymi lub krótkimi rondami, lekko wywijanymi do góry. Bogatsi ozdabiali kapelusz srebrnym łańcuszkiem.

W XIX wieku można mówić o dużym wzbogaceniu się odzienia orawskiego. Przejęto wiele elementów zwłaszcza ze Słowacji i Węgier. Noszono wtedy buty, wysokie oficerki madziarki z charakterystyczną harmonijką, które parobcy przynosili z wojska węgierskiego lub kupowano je na jarmarkach na Dolnych Węgrzech. Krój orawskiej cuchy przypominał węgierskie płaszcze noszone przez huzarów. Na jarmarkach na Słowacji kupowano serdaki luptowskie, zdobione bogatym haftem.

Copyright © Orawskie Centrum Kultury 2014 | Wszystkie Prawa Zastrzeżone.