Najbliższe Imprezy

Archiwum

Strój

Strój Orawski

Czytaj więcej...Strój jest estetycznym odzwierciedleniem wnętrza człowieka, jego duszy i serca. Ukazuje również rozmaite przemiany (społeczne, historyczne, etnograficzne, socjologiczne), jakie zachodziły w naszym społeczeństwie. Był w końcu jednym z ze sposobów identyfikacji, określenia czy przyporządkowania do danej grupy etnicznej. Jest więc niejako przekazem o naszych ojcach, ich spojrzeniu, myśleniu, pojmowaniu świata, estetycznym i plastycznym kształtowaniu własnego otoczenia. Strój codzienny różnił się od stroju odświętnego, oddzielając sferę sacrum od profanum. Codzienne odzienie służyło do pracy, na dni świąteczne ubierano się inaczej. Ale strój nie tylko odziewał ale niósł w sobie wiele informacji, jak np. panieństwo lub kawalerstwo, bycie młodym panem lub panią, bycie mężatką, ale również wskazywał on na pozycję społeczną, pokazywał swojego i obcego, wzmacniał tożsamość grupy. Do stroju przywiązywano dlatego wielką uwagę, dlatego w dziedzinie ludowej twórczości artystycznej zajmował on jedno z ważniejszych miejsc. Był dziełem plastycznym o barwnej i przestrzennej kompozycji, na które złożyła się praca ręczna samych właścicieli oraz twórczość specjalistów wiejskich i małomiasteczkowych: krawców, hafciarek, szewców, kożuszników. Cechami stroju ludowego do połowy XIX w., a nawet i później na zdecydowanej większości obszaru Polski były przede wszystkim : archaiczność, znaczna samowystarczalność surowcowa, a także niewielki, stopniowy rozwój zdobnictwa.

Czytaj więcej...

Strój Męski

Czytaj więcej...Strój mieszkańców Górnej Orawy w XVIII wieku składał się z koszuli szytej z lnianego płótna samodziałowego, spodni i kamizelki, czyli prucnika. Był to typowy strój pasterski. Najstarsze koszule o formie “poncha podłużnego” były krótkie, sięgające do pasa. Nowsze już są dłuższe, wpuszczane do spodni, zaopatrzone w kołnierz i zdobione na przodach, kołnierzu i oszewkach rękawa drobnym haftem. Są to koszule o skomplikowanym kroju typu przyramkowego. Spodnie szyto najpierw z sukna domowej roboty, a następnie z wysokogatunkowego, fabrycznego, tak zwanego bystrzyckiego, bo wyrabianego w Bystrzycy na Słowacji. Krój portek był podobny jak na Podhalu i zwężał się ku dołowi, gdzie nogawice rozcinano dla łatwiejszego ubierania. Z przodu portki te miały dwa przypory przykryte klapami zwanymi zawrotami lub zakładkami. Zdobienie portek było różne w zależności, kto z jakiej miejscowości pochodził. Parzenice orawskie – odwzorowane z mundurów wojska węgierskiego – w formie pętlicowych ozdób naszywane były z czarnej wełnianej taśmy. Każda ze wsi, a nawet przysiółków, tworzy sobie różne kształty tych parzenic – np. W Lipnicy Wielkiej wyszywano małe, czerwone aplikacje w kształcie kółek. Na spodnie zapinano szeroki pas, trzy – lub czteroklamrowy, zdobiony tłoczonym ornamentem geometrycznym.  Noszono również wąskie pasy kawalerskie, którymi obwiązywano się tak, ażeby zwisały swobodnie. Skóra stała się ważnym elementem stroju (pasy, kierpce, odświętna uprzęź dla koni itp.) Skórę dodatkowo zdobiono metalowymi ćwiekami czy klamrami i zdobiono tłoczonymi ornamentami.

Czytaj więcej...

Strój Kobiecy

Czytaj więcej...Strój kobiecy - koszule wykonywano początkowo z lnianego płótna. Były krótkie, sięgające pasa zaopatrzone w duże kołnierze i rękawy do łokcia. Bluzki wykańczano szydełkową koronką. Koszule świąteczne szyto z cienkiego, delikatnego płócienka.  Spódnice (początkowo płócienne) były ciemne, z drobnym, białym wzorem roślinnym. Z czasem zaczęto szyć z materiałów fabrycznych: kretonów, wełenek, tybetów, zdobione kilkoma rzędami czarnej taśmy. Szyto też spódnice z białej tkaniny, tzw. fartuchy. Był to ubiór panny młodej. Pod spódnicę kobiety ubierały spodnik (rodzaj halki). Spódnice przykrywano zapaskami. Były one szerokie, obszerne i zupełnie zakrywały spódnicę. Wykonywano je z fabrycznego płótna w kolorze białym lub czarnym.

Czytaj więcej...

Odzienie zimowe

Czytaj więcej...W zimie noszono cuchy, przypominające kurtę, wykonane z grubego sukna, ozdabiane naszytym czarnym paskiem. Cuchy te były bardzo popularne pod koniec XIX wieku. Noszono również gunie – jedne z najbogaciej haftowanych i aplikowanych w Karpatach; Gunia było to pierwotnie określenie płatu sukna wełnianego lub skóry, zarzucanej na ramiona podczas deszczu ( stąd np. słowackie gunna, "kożuch”). Gunie były droższe od cuch i noszone wyłącznie w czasie większych uroczystości. Srogie orawskie zimy pozostawiły po sobie bardzo bogatą gamę kożuchów; najbardziej oryginalne są tak zwane kożuchy orawczańskie, szyte ze skór owczych, barwione na kolor jasnobrązowy i ozdabiane białą, cienką skórką. W powszechnym użyciu były też serdaki, sprowadzane z Liptowa. W zimie popularnym nakryciem głowy były baranice – czapki ze skór owczych.

Copyright © Orawskie Centrum Kultury 2014 | Wszystkie Prawa Zastrzeżone.